Μαθηματικά για λίγους/όλους? Τι Μαθηματικά? Πώς?
Ένα σημαντικό ζήτημα που αντιμετωπίζουμε καθημερινά στην τάξη είναι το θέμα της διαφορετικότητας στη μάθηση των μαθηματικών από τους μαθητές μας. Μερικοί υποστηρίζουν ότι τα μαθηματικά ή τα καταλαβαίνεις ή δεν τα καταλαβαίνεις. Άλλοι συνδέουν το ζήτημα της μάθησης των μαθηματικών με το πλαίσιο συμφραζομένων στο οποίο λαμβάνει χώρα. Και εδώ τίθενται κάποια ερωτήματα:
Μπορεί η τεχνολογία να βοηθήσει περισσότερους μαθητές να μάθουν μαθηματικά και πως?
Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνολογίας τα τελευταία χρόνια έχει επιφέρει τεράστιες αλλαγές σε όλους τους τομείς της ζωής μας. Οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές βρίσκουν ολοένα και περισσότερες εφαρμογές σε καθημερινή βάση. Έτσι και οι υπολογιστές μπορούν να προσφέρουν στη μαθησιακή διαδικασία, κατά συνέπεια στη διδασκαλία των Μαθηματικών.
Σήμερα το διαδίκτυο δίνει την ευκαιρία στον καθένα να αναζητήσει άτομα που έχουν κοινά ενδιαφέροντα και να συζητήσει μαζί τους. Έτσι, ο μαθητής μπορεί να έρθει σε επαφή με συνομήλικούς του και να εκφράσει απορίες και ανησυχίες σχετικά με τα Μαθηματικά, που πιθανώς μέσα στην τάξη να μην του δίνεται η ευκαιρία ή να ασχοληθεί με τα μαθηματικά μέσω των πολλών εκπαιδευτικών λογισμικών που κυκλοφορούν, χωρίς τον φόβο της αποδοκιμασίας από τους συμμαθητές του.
Τι είδους μαθηματικά αναμένουμε να μάθουν οι μαθητές μας?
Ένας καθηγητής Μαθηματικών, ανεξάρτητα από το πόσο αγαπά τη δουλειά του και κατά πόσο η επικοινωνία του με τους μαθητές του είναι δυνατή, αντιμετωπίζει πάντα μία ανυπέρβλητη δυσκολία: πώς θα μπορέσει να κρατήσει αμείωτο το ενδιαφέρον των μαθητών του. Θα πρέπει να εξηγήσει ότι τα μαθηματικά δεν είναι μόνο μία σειρά συμβόλων, τύπων και θεωριών που απλά κάποιοι διατύπωσαν, αλλά μια “γλώσσα” που βασίζεται στη λογική και την απόδειξη, ότι τα μαθηματικά “είναι δίπλα μας” σε κάθε τι σχεδόν που παρατηρούμε, σε κάθε τι που χρησιμοποιούμε στην καθημερινή μας ζωή. Ο μαθητής μέσα από τα εκπαιδευτικά λογισμικά που προσαρμόζονται στο επίπεδο του διερευνά, πειραματίζεται και μπορεί να διατυπώσει εικασίες, ώστε να ακολουθήσει η μαθηματική απόδειξη έχοντας πολλαπλές αναπαραστάσεις για το θέμα που επεξεργάζεται. Έτσι η γνώση κατασκευάζεται από τον ίδιο τον μαθητή φεύγοντας από τον παραδοσιακό τρόπο που στηριζόταν στην Παραγωγική μέθοδο δηλ. μεταφορά κανόνων από τον καθηγητή στο μαθητή.
Είναι ίδια τα μαθηματικά τα οποία κάνουν τα παιδιά στα σχολειά και πως αυτά διαφοροποιούνται με τη χρήση της τεχνολογίας?
Τα μαθηματικά γίνονται «Δυναμικά Μαθηματικά»: Από κατασκευές που γίνονταν με το μολύβι και το χαρτί, όπου οι γραφικές παραστάσεις είναι στατικά αντικείμενα και οι διάφορες μαθηματικές σχέσεις από αφηρημένα και ψυχρά σύμβολά μετασχηματίζονται σε εικόνα , ήχο, κίνηση και χρώμα.
Τα εκπαιδευτικά λογισμικά παρέχουν τη δυνατότητα στους μαθητές να δημιουργούν γραφικές παραστάσεις και να τις μετατοπίζουν πάνω στην οθόνη διατυπώνοντας και ελέγχοντας έτσι τις διάφορες υποθέσεις.
Τα εκπαιδευτικά λογισμικά δίνουν τη δυνατότητα του πειραματισμού και της δοκιμής βοηθώντας τον μαθητής να μάθει μέσα από τα λάθη του.
Αλλάζει η διδακτική μας πράξη με τη χρήση της τεχνολογίας και πως?
Το σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα παρέχει ίσες – θεωρητικά τουλάχιστον- ευκαιρίες σε όλους. Από τη στιγμή όμως που οι μαθητές /τριες ξεκινούν από διαφορετικές αφετηρίες είναι αναμενόμενο να έχουν διαφορετικούς προορισμούς. Οι Τεχνολογίες προσφέρουν περισσότερα εργαλεία στον κάθε μαθητή / τρια ξεχωριστά με αποτέλεσμα να εξατομικεύεται η μαθησιακή διαδικασία (εξατομικευμένη εκπαίδευση).
Τα εκπαιδευτικά λογισμικά προσαρμόζονται στους προσωπικούς ρυθμούς μάθησης του κάθε μαθητή δίνοντάς του έτσι την ευκαιρία να κατανοήσει καλύτερα κάποιες έννοιες. Παράλληλα παρακινεί κάθε μαθητή να ανακαλύψει τη γνώση και να την διαπραγματευτεί με τους υπόλοιπους συμμαθητές του.
Στη νέα κατάσταση που διαμορφώνεται ο εκπαιδευτικός αλλάζει ρόλο: Παύει να αποτελεί τη μοναδική πηγή γνώσης και γίνεται καθοδηγητής ενώ ο μαθητής από παθητικός παρατηρητής αποκτά έναν πιο ενεργό ρόλο.
Φτάνει η γνώση των λειτουργιών των λογισμικών για τη διδασκαλία των μαθηματικών ή χρειάζεται κάτι ακόμη και τι είναι αυτό που πρέπει να ξέρουμε?
Αναμφίβολά ο υπολογιστής αποτελεί ένα καλό εργαλείο , ένα μέσο που μπορεί να βελτιώσει τη μαθησιακή διαδικασία. Σε καμία περίπτωση όμως δεν μπορεί (ούτε πρέπει) να αντικαταστήσει τη βιωματική σχέση διεπίδρασης διδάσκοντος και διδασκομένου και αλληλεπίδραση μεταξύ των διδασκομένων σε πραγματικό χώρο και χρόνο. Η ανατροφοδότηση είναι μια διαδικασία που σε αυτές τις ηλικίες καλλιεργείται αποτελεσματικότερα όχι μόνο μέσα από την απλή μετάδοση γνώσεων αλλά και μέσα από την ανταλλαγή εμπειριών και συναισθημάτων.











Γιάννη,
διάβασα με προσοχή το άρθρο σου και το βρήκα πολύ ενδιαφέρον. Αν και είμαι μια απλή φιλόλογος μπορώ να καταλάβω το πόσο σημαντικό εργαλείο μπορεί να είναι η χρήση ενός λογισμικού στα Μαθηματικά, που να μπορεί να προσφέρει και εξειδικευμένες ασκήσεις στους μαθητές. Κάτι ανάλογο μπορεί να γίνει και στα φιλολογικά μαθήματα όπου κι εκεί οι ανισότητες είναι πολύ μεγάλες τόσο στην ορθογραφία όσο και στην έκφραση. Τόσο μεγάλες που συχνά οδηγούν ένα μαθητή στο να μη μιλάει ή να μη γράφει καθόλου. Μέχρι εδώ όλα ακούγονται πολύ ωραία.
Διαβάζοντας όμως την πρόταση ” ο εκπαιδευτικός αλλάζει ρόλο: παυει να αποτελεί τη μοναδική πηγή γνώσης και γίνεται καθοδηγητής” ένιωσα να αντιδρώ έντονα ( αν και η τελευταία σου παράγραφος με καθησύχασε). Αλίμονό μας αν αλλάξει ο ρόλος του εκπαιδευτικού. Βασική συνθήκη του σχολείου είναι ότι υπάρχει κάποιος που γνωρίζει (ο δάσκαλος) και κάποιος που δε γνωρίζει (ο μαθητής) και ο δεύτερος περιμένει από τον πρώτο να τον διδάξει και να τον μάθει. Χωρίς αυτή τη συνθήκη σχολείο δεν υπάρχει. Άρα ο δάσκαλος πρέπει να παραμείνει σίγουρα όχι η μοναδική,αλλά η βασική πηγή γνώσεων στο σχολείο και να μην είναι απλός καθοδηγητής. Οι νέες τεχνολογίες μπορούν να αποτελέσουν ένα καταπληκτικό εργαλείο για να εφαρμόσει ο μαθητής τις γνώσεις που θα πάρει από το δάσκαλό του.Όμως ο κίνδυνος να μετατραπούμε εμείς οι εκπαιδευτικοί από δάσκαλοι σε απλούς εμψυχωτές είναι μεγάλος.
Παρ’ όλο που μου αρέσει να σκέφτομαι θετικά (όπως λες κι εσύ) όλα αυτά με αγχώνουν. Γιατί ζούμε στην Ελλάδα, μια χώρα όπου κυριαρχούν η υπερβολή και η προχειρότητα. Άραγε οι εμπνευστές όλων αυτών των αλλαγών έχουν μελετήσει πώς έγινε η εφαρμογή τους σε άλλες χώρες και τι αποτελέσματα έχει φέρει; Πρόσφατα διάβασα το βιβλίο της NATACHA POLONY «Τα χαμένα παιδιά μας» που αναφέρεται στο εκπαιδευτικό σύστημα της Γαλλίας και ανησύχησα πολύ. Αυτό που με παρηγορεί είναι ότι πιστεύω πως ό,τι αλλαγές και να γίνουν πάντα θα υπάρχουν δάσκαλοι που θα κάνουν τα αδύνατα δυνατά, που θα μαθαίνουν τα παιδιά αυτά που πρέπει να μάθουν, δάσκαλοι που θα βρίσκονται στο σχολείο για να διδάσκουν και όχι για να κουβεντιάζουν με τα παιδιά…
Αγαπητέ κύριε Τάτση. Η διδακτική των μαθηματικών είναι δεύτερο βήμα. Το πρώτο βήμα είναι η ορθότητά τους. Έτσι πρωτεύον είναι, το ενδιαφέρον σας για διδαχή (σημείο ευσυνείδητου δάσκαλου), να συνδυάζεται με το αληθές αυτής της διδαχής. Αλλιώς όλη η προσπάθειά, όλη η αγωνία και ο κόπος, εις μάτην.
Στην εκπαίδευση όλα είναι αναγκαία. Και τα σχολικά κτίρια και η υλικοτεχνική υποδομή και το βοηθητικό προσωπικό και η οικονομική κάλυψη της παιδείας και η αντίληψη της διδασκαλίας σαν μέγιστο λειτούργημα και η μέθοδος διδαχής. Όλα αυτά όμως αγαπητέ κύριε Τάτση, αποκτούν και νόημα και χρησιμότητα, μόνον όταν η διδακτέα ύλη είναι ορθή, αφού όλα αυτά τα αναγκαία, σε αυτό στοχεύουν. Τη μετάδοση της γνώσης από τον δάσκαλο στον μαθητή.
Λυπάμαι να σας πω ότι στα μαθηματικά δεν υπάρχει η αναγκαία ορθότητα. Διδάσκονται λάθος τα μαθηματικά. Αιτία είναι το πυθαγόρειο θεώρημα που πάσχει και η πάθησή του διαχέεται σε όλους τους κλάδους των μαθηματικών. Θα σας γνωρίσω κάτι το οποίο πιθανόν δεν γνωρίζετε και ούτε θα το μάθετε ποτέ ασφαλώς, επειδή κρύπτεται επιμελώς από την μαθηματική κοινότητα.
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
Αθήνα 2 Απριλίου 2007
Αρ. Πρωτ. 12234/2-4-07.
Ο κύριος Λάμπρος Θ. Μαγκλάρας απευθύνθηκε στην Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία καταθέτοντας τον ισχυρισμό, ότι το πυθαγόρειο θεώρημα είναι εσφαλμένο.
Επικαλέστηκε τα εξής:
1. Ότι κατασκευαστικά δεν μπορεί να αποδειχθεί το θεώρημα, επειδή κατά τους μετασχηματισμούς είναι αδύνατο 2 ζεύγη κατακορυφήν γωνιών – π.χ. 2 ζεύγη ίσων μεταξύ τους ορθογωνίων ισοσκελών τριγώνων – να εφάπτονται ταυτόχρονα στο «κέντρο» του υπό σύνθεση τετραγώνου, ώστε να το αποτελέσουν.
2. Ότι θεωρητικά το πυθαγόρειο θεώρημα:
α. Ζητά και προβαίνει προς απόδειξή του, σε αθροίσεις σχημάτων (Το άθροισμα των τετραγώνων κ.τ.λ.) που δεν προβλέπονται από το αξιωματικό σύστημα του Ευκλείδη, ούτε από την νεότερη τυποποίησή του από τον Hilbert.
β. Δεν έχει την αναγκαία για κάθε θεώρημα αξιωματική στήριξη.
Η Ελληνική Μαθηματική Εταιρεία, ανταποκρινόμενη με ευθύνη στις αιτιάσεις του κυρίου Λάμπρου Θ. Μαγκλάρα, θεωρώντας ταυτόχρονα χρέος της να διαλευκάνει το ζήτημα, τον κάλεσε στην Επιτροπή ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ Β΄ και παρουσία πλήθους συναδέλφων μαθηματικών καθηγητών, του παρέσχε τις εξής διευκρινήσεις σχετικά με το πυθαγόρειο θεώρημα.
1. Σε σχέση με την κατασκευαστική αδυναμία, που όντως εμφανίζεται επί εποπτικής φύσεως, π.χ. υλικά υποδείγματα, όπως ορθά και ο ίδιος επισημαίνει, αυτή η αδυναμία ουδόλως επηρεάζει την ορθότητα του πυθαγορείου, καθώς η κατασκευή είναι εποπτική και τα μαθηματικά λειτουργούν αφαιρετικά της φύσης.
2. Σε σχέση με τις αθροίσεις σχημάτων, του επισημάνθηκε, ότι όντως αυτές δεν προβλέπονται (όπως ορθά ισχυρίζεται) από την γεωμετρία, αλλά κατά ερμηνεία, οι αθροίσεις αυτές ανάγονται σε αθροίσεις εμβαδών, δηλονότι αριθμών και όχι σχημάτων. Έτσι, επί ορθογωνίου ισοσκελούς τριγώνου, με μέτρο κάθετης πλευράς 1, το τετράγωνο της υποτείνουσας εκφράζεται από τον ακέραιο θετικό αριθμό 2, δηλαδή από τετράγωνο με εμβαδόν 2.
3. Σε σχέση με την αξιωματική στήριξη του πυθαγορείου, αυτή υποδείχθηκε στον κύριο Λάμπρο Θ. Μαγκλάρα, ότι ευρίσκεται στο αξίωμα του εμβαδού, αφού οι αθροίσεις είναι αθροίσεις εμβαδών και όχι σχημάτων.
ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΑΘΗΜΑΤΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ
Ο εισάγων την ερμηνεία.
ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕ
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ Νικόλαος Αλεξανδρής
ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ Β΄
Γιώργος Τασσόπουλος
Αντιλαμβάνεστε ότι εσείς που διδάσκετε, δεν γνωρίζετε ότι το πυθαγόρειο δεν ισχύει.
Π.χ. δεν μπορούμε να διδάσκουμε σήμερα ότι 4 ίσα τετράγωνα πλακίδια ή 4 ίσα ορθογώνια και ισοσκελή τρίγωνα πλακίδια (λ.χ. 45, 45, 90, μοιρών) μπορούν να πλακοστρώσουν ένα επίπεδο. Καμία εξαίρεση δεν αναφέρεται σχετικά με την ορθότητα του πυθαγορείου και όμως μόνο εξαιρέσεις απαοδεικνύονται ότι αποτελούν όλες οι αποδείξεις της ορθότητάς του.
Τι να την κάνετε την διδακτική, αγαπητέ κύριε Τάτση μου, όταν αποδεδειγμένα δεν ισχύει το πυθαγόρειο και το διδάσκετε σαν ορθό; Η δική σας διδασκαλική συνείδηση, που πραγματικά με εντυπωσιάζει, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την μαθηματική κοινότητα που το ομολογημένο δεν το κοινοποιεί και εξακολουθεί αμετάλλαχτη η διδακτέα ύλη εδώ και 1 χρόνο περίπου.
Στη διάθεσή σας.
Με τιμή
Λάμπρος Μαγκλάρας
Διορθώνω την εσφαλμένη μεταφορά του κειμένου της ΕΜΕ.
Το ακριβές είναι:
Ο εισάγων την ερμηνεία.
ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ
ΕΥΚΛΕΙΔΗΣ Β΄
Γιώργος Τασσόπουλος
ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΕΜΕ
Νικόλαος Αλεξανδρής
Χρειάζονται εκπαιδευτικοί που να γνωρίζουν Μαθηματικά και δευτερευόντως πως διδάσκονται τα Μαθηματικά. Δεν είναι αυτονόητο ότι ο πτυχιούχος Μαθηματικός ξέρει σε τέτοιο βάθος τα Μαθηματικά που καλείται να διδάξει ώστε να μπορεί να τα αναπλαισιώσει με έντιμο τρόπο και να τα μετατρέψει σε σχολική γνώση. Καλή είναι η εκπαιδευτική τεχνολογία αλλά σημαντικότερο είναι οι ποιότητα των μαθηματικών γνώσεων που έχει ο εκπαιδευτικός.
Δεν θα διαφωμήσω μαζί σας, αλλά ξεκινάτε το σχόλιο σας “Χρειάζονται εκπαιδευτικοί …. “. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα πρέπει να διαχωρίσω το να γνωρίζω αλλά και να διδάσκω Μαθηματικά.